• HEDEFİMİZ
  • ÜNİVERSİTEYE HAZIRLIK
  • MODERN EĞİTİM
  • ETÜT EĞİTİMİ
  • MAKUL FİYATLAR
  • HEDEFİMİZ

    Model İnsan Yetiştirmek

  • ÜNİVERSİTEYE HAZIRLIK

    Meslek Danışmanlığı

  • MODERN EĞİTİM

    Akıllı Tahta ve Tablet ile Eğitim

  • ETÜT EĞİTİMİ

    Etkileşimli Ders ve Etüd

  • MAKUL FİYATLAR

    Herkese Yönelik Eğitim

12.Sınıflar Coğrafya

DOĞANIN EKSTREMLERİ

-Ekstrem Olaylar:Doğal olaylar herhangi bir yerde normal sürecini yaşarken bu seyrin dışına çıkarak o güne kadar görülmeyen ya da çok seyrek görülen olaylar şeklinde gerçekleşmektedir.Ekstrem olaylar olarak ifade edilen bu olaylar,doğal süreçler  üzerinde önemli etkilere sahiptir.

 

 

EKSTREM OLAYLAR tablosu

Klimatolojik karakterli ekstrem olaylar

Jeolojik ve Jeomorfolojik k.e.o.

Hidrolojik karakterli ekstrem olaylar

Aşırı sıcaklar

Tsunami

Aşırı yağışlar

Aşırı soğuklar

Şiddetli deprem

Kuraklık

Şiddetli rüzgarlar

Volkanizma

 

Şiddetli fırtınalar

Kütle Hareketleri

 

 

Ekstrem Olaylara Örnek:

1-Avrupada en yüksek sıcaklık 4 ağustos 1881 de İspanya’nın Sevilla kentinde 50ºC olarak ölçülmüştür.

2-2004 yılında Güneydoğu Asya’da meydana gelen tsunamide 300.000 den fazla insan ölmüştür..

 

a-)Ekstrem Sıcaklıklar:Herhangi bir yerde o güne kadar görülmeyen ya da çok seyrek görülen sıcaklık ve soğukların belli bir süre yaşanması,başta insanlar olmak üzere bütün canlıları olumsuz etkilemektedir.

Günümüze kadar dünyada ve ülkemizde yaşanan ekstrem sıcaklıklar:En yüksek hava sıcaklığı  57ºC ile El Azizias(Libya-1922)da yaşanmıştır.En düşük hava sıcaklığına örnek olarak da Vostok İstasyonu -89,2 ºC ile Antartika gösterilebilir.Ülkemizde ise en yüksek sıcaklık değeri 46.5 ºC ile Şanlıurfa’da; en düşük sıcaklık değeri de -43.2 ºC ile Ağrı da yaşanmıştır. 

Aşırı sıcak ve soğukların doğal sistemler üzerindeki en önemli etkisi uzun süreli kuraklıkların görülmesidir.

b-)Şiddetli Rüzgar ve Fırtınalar:Tropikal alçak basınç etkisiyle oluşan kasırga,fırtına ve tayfunlar sonucunda çok büyük enerji açığa çıkmaktadır.Can ve mal kaybına yol açan tropikal fırtınalar yılın belli dönemlerinde belli yerlerinde ortaya çıkmaktadır.Florida da saatte 80-120 ‘km hızla ilerleyen tropikal hortumların çapı 300 ile 1000 km’yi bulur güzergehları binlerce km’ye uzanabilir ve etkileri 1 hafta devam eder.

23 ağustos 2005 de etkili olan Katrina kasırgasının hızı saatte 160 km olarak ölçülmüş bu kasırga sonucunda 1836 kişi hayatını yitirmiş ve 81.2milyar dolarla A.B.D ekonomisine en fazla zara veren kasırgadır.

c-)Tsunami:Şiddetli depremler,volkanizma gibi sebeplerle okyanus tabanında kırılan büyük plakalar okaynusta büyük dalgalanmalar meydana gelir.Tsunami adı verilen bu dev dalgalar kıyıya ulaştıklarında büyük tahribata neden olurlar.(Tsunami:Japonca liman dalgası anlamına gelir.)

17.07.2006 Endonezya depremi sonucunda meydana gelen tsunami sonucuna on binlerce insan hayatını kaybetmiştir.

d-)Depremler:Yeryüzünde çeşitli sebeplerden dolayı oluşan ani yer sarsıntılarına deprem denir.Oluşumuna göre 3’e ayrılır :tektonik depremler,çöküntü depremleri ve volkanik depremler.Yıkıcı olan depremler doğada çeşitli değişimlere sebep olurken kimi depremler ise insanlar tarafından hissedilemez.Dünyada 1556 yılında Çin-Shensi’de yaşanan depremde 830.000 kişi yaşamını yitirmiştir.Ülkemizde ise 26 Aralık 1939 Erzincan depreminde 30.000 insanımız hayatını kaybetmiştir.

e-)Volkanik Olaylar:Volkanik faaliyetlerinin oluşumunda ve devamında da ekstrem olaylar yaşanmakta ve doğa süreçleri üzerine önemli etkiler bırakmaktadır.Sumatra da Toba dağı 73.000 önce patlamış atmosfere yayılan gazlar ve küller gökyüzünün kararmasına sıcaklık değerlerinin düşmesine hatta iklimin buzul çağındaki duruma döndüğü tahmin edilir.1815 yılında Tanbora (Endonezya) da meydana gelen volkanik patlamada 92000 insan hayatını kaybetmiştir.Bunun yanı sıra okyanus tabanındaki volkanik faaliyetler sonucunda deniz suyu sıcaklığı artmakta buzulların olduğu alanda meydana gelen patlamalar sonucunda ise buzullar hızla erimekte ve seller meydana gelmektedir. 

f-)Aşırı Yağışlar:Yağmur,kar ve dolu şeklinde meydana gelen aşırı yağışların çıkardığı en büyük sorun sellerdir.

g-)Kuraklık:Yağışların kaydedilen normal seviyenin altına düşmesi sonucu arazi ve su kaynaklarının bu durumdan olumsuz etkilenmesi,hidrolojik dengede bozulmanın gerçekleşmesi ile kuraklık yaşanır.Kuraklık ekstrem olaylar arasında etkisi  en uzun süren veetkileri en geniş tahmini en zor olanıdır.1907 de Çin de meydana gelen kuraklık sonucunda 24 milyon insan etkilenmiş,1965-1967 yılları arasında Hindistanda yaşanan kuraklık sonucunda ise 1.5 milyon insan ölmüştür.

h-)Heyelanlar:Yeryüzünde yaygın olarak görülen kütle hareketlerindendir.Heyelanlar sonucunda toprak kaybı ,tarımsal hasar meydana gelmekte canlılar olmakta ,doğal hayat kesintiye uğramakta, göller oluşmakta, akarsuların yatağı değişmektedir.9 Ekim 1963 İtalya Vaiton barajında meydana gelen yamaç akması sonucunda 3000 kişi hayatını kaybetmiştir. 

İLK KÜLTÜR MERKEZLERİ

 

Medeniyetlerin Doğuşu:

Yeryüzünde farklı medeniyetlerin oluşmasına coğrafi şartlarla birlikte farklı tpolumların da katkısı olmuştur.Bu toplumların oluşturduğu medeniyetlerin izine Mısır’dan Çin’e Hindistan’dan Ege Kıyılarına Mezopotamya’dan Güney Amerika’ya kadar uzanan geniş bir alanda rastlanır.Dünya üzerinde kurulan her medeniyet uygarlığın gelişmesine katkıda bulunmuştur.Genelde de  medeniyetler isimlerini kuruldukları bölgeden almaktadır.Ör:Çin Medeniyeti,Mısır Medeniyeti,Aztek,Maya,İnka vb.

 

İklim medeniyet ilişkisi:

İklim değişikliği ile birlikte  kuraklaşan bölgelerde dağınık halde yaşayan insanlar su kaynaklarına yakın alanlardaki vadi boylarında toplanmışlardır.İklim değişikliği uygarlıkların doğmasında ve gelişmesinde önemli bir etken olmuştur.Bu sebeplere bağlı olarak da ilk büyük medeniyetler kurak ve yarıkurak alanlarda doğmuştur.

 

Mezopotamya Medeniyeti:

Mezopotamya medeniyeti varlığını ve önemini Dicle ve Fırat Nehirlerine borçludur.Mezopotamyada tarıma uygun olmayan alanları tarıma kazandırmak için sulama kanalları yapılmış,bataklıklar drene edilmiş ve taşkın sonrası oluşan alüvyon birikintileri düzeltilmiştir.Bu çalışmalar sonucunda zamanla köyler gelişerek kentler haline gelmiştir.İlk kültür merkezleri de bu şekilde ortaya çıkmıştır.

 

Mısır Medeniyeti:

Nil nehri etrafında kurulmuş olan bu medeniyet kendine özgü özelliklere sahip olmakla birlikte etrafının çöllerle kaplı olması nedeniyle de diğer medeniyetlerle etkileşimi oldukça az olmuştur.Mısır da Mezopotamya gibi büyük bir taşkın nehre sahip olması,verimli topraklarından yılda iki kez ürün alınması uygun iklim şartlarına sahip olması uygarlığa geçişi kolaylaştırmıştır.Nil nehri çevresinde yaşayanlar düzenli taşkınlardan sonra bozulan tarlalarının sınırlarını yeniden tespit etmek için matematikten yararlanmışlardır.Bu durum kamu yönetimi örgütlenmesini oluşturarak bilimin de gelişmesine katkı sağlamıştır.

 

Yine Nil nehrinın uygarlığa bir diğer katksı da üzerinde ulaşım yapılabilmesidir.Nehrin düzenli akışı nehir taşımacılığını geliştirmiş bu da yönetimin bölgeyi kolayca denetlemesini sağlamıştır.Nil boyunca hem ticari ilişkiler rahatça yapılmış hem de vergiler kolayca toplanmıştır.Bu da uygarlığın hızla büyüyüp gelişmesini sağlamıştır.Kısaca söylemek gerekirse Mısır;Nil’in hediyesidir.

 

Aztekler:

Aztekler bugünkü orta Meksika bölgesinde 14. ve 16. yüzyıllar arasında yaşamış bir Orta Amerika halkıdır. Zengin bir mitoloji ve kültürel mirasa sahip Azteklerin başkenti, günümüzde Ciudad de Mexico'nun bulunduğu Texcoco Gölü'nün ortasında yeralan Tenochtitlan kentiydi. Çok büyük bir uygarlık kurmuşlardı. Hernan Cortes'in Meksika'yı fethi sırasında yapılan ve Tenochtitlan kuşatması olarak bilinen savaş sonucunda Aztekler yenilmiş ve güçlerini kaybetmişlerdir. Ayrıca dünyanın en büyük piramidi Meksika'da Cholula de Rivadabia'da bulunur. Azteklere ait piramit 182.107 metrekare alan üzerine kurulmuştur ve yüksekliği 54 metredir.

12 milyonluk bir nüfustan oluşan çok büyük ve zengin bir imparatorluk olan Aztekler gelişmiş tarım yöntemlerine, kendilerine ait bir dine, takvime, alfabeye sahiplerdi. Aztekleri keşfedenler İspanyollar oldu.

Mayalar:

Maya uygarlığı Amerika kıtasındaki Kolomb-öncesi uygarlıklardan biridir. Bir Orta Amerika uygarlığı olan Maya uygarlığı, binlerce yıl boyunca Meksika'nın güneydoğusundan, Honduras, El Salvador ve Guatemala'ya kadar uzanan bir bölgede hüküm sürmüştür.  Meksika’nın güneydoğusunda beş devlet kurmuş Mayalar (Campeche, Chiapas, Quintana Roo, Tabasco ve Yucatán), tarihleri boyunca yüzlerce lehçe yaratmışlardır ve bu lehçelerden bazıları günümüzde hâlen konuşulan 21-44  Maya dilinin oluşumunu sağlamıştır. Bu uygarlık M.Ö. 600 dolaylarında yükselişe geçmiş, M.S. 3.yy.'da altın çağına (klasik dönem, M.S. 250-900) adım atmış, kent-devletlerinin siyasi kargaşalar sonucunda çöktüğü M.S. 900'e dek, geniş bir alanda varlığını sürdürmüş ve İspanyol işgaliyle de sona erme sürecine girmiştir.  Maya uygarlığı birçok bakımdan sona ermişse de, yaygın inanışın aksine Mayalar yok olmamışlardır, hâlen bu ülkelerde yaşamakta ve Maya dillerinden bazılarını konuşmaktadırlar. Maya uygarlığının en ilgi çekici anıtları dinsel merkezlerdeki piramitlerdir. Mayalar’da temel besin maddesi mısırdı. Tarım Mayalar’ın temel etkinliğini oluşturduğundan, İspanyol işgali öncesine kadar çeşitli tarım teknikleri geliştirmişlerdir. Bunun yanı sıra avcılık ve balıkçılık da ihmal edilmemiştir. Tropikal orman da onlar için önemli bir besin kaynağıydı.

 

ÇİN MEDENİYETİ KÜLTÜR VE UYGARLIK

Çin'de egemen olan dinlerin başında, Taoizm, Konfüçyüsçülük ve Budizm gelir. İpek üretimi sayesinde İpek yolu gelişti.

Çinliler Çin yazısını kullandılar.

M.Ö. XI' yy'da mürekkep kullandılar.

M.Ö. 105'li yıllarda kağıdı icat ettiler.

M.S. 650'de matbaayı kullandılar. 

 Teknolojinin yararları  1-Mal ve hizmetlerin üretimi artar.

                              2-Yeni iş sahaları oluşur.

                              3-Daha yüksek bir hayat standarsı sağlanır.

                              4-Mal ve hizmetleri üretmek için gereken işgücü azalır.

Teknolojinin zararları 1-Çevre kirliliği

                               2-işsizlik

                               3-Doğal kaynakların tükenmesi

                               4-Sosyal ve psikolojik sorunlar

 

                                                                       Örnek   SINAV SORULARI

1-Ekstrem olay nedir ?ekstrem olayları tablo halinde gösteriniz.  Ekstrem olaylara 2 tane örnek veriniz (nottaki örnekler)

2-İlk Kültür merkezlerinin isimlerini yazınız. Mısır ve Maya medeniyetini kısaca (3-4 cümle) açıklayınız.

3-Teknolojinin insana verdiği yararları yazınız. (notta bulunan 4 madde)

4-Teknolojinin insana verdiği zararları yazınız.( notta bulunan 4 madde)




Diğer Duyuru & Haberler